İssizlik Sigortası Kapsamı
Issizlik sigortasi asagida sayilan çalisma gruplarini kapsamaktadir.
· 506 sayili Sosyal Sigortalar Kanununun 2 nci maddesine göre bir hizmet akdine dayanarak bir veya birkaç isveren tarafindan çalistirilan sigortalilar,
· 506 sayili Kanunun geçici 20 nci maddesi kapsamina girip de memur ve sözlesmeli statüde olmayanlar,
· Mütekabiliyet esasina dayali olarak yapilan anlasmalara göre Türkiye'de sigortali olarak çalisan yabancilar,
· 4081 sayili çiftçi Mallarinin Korunmasi Hakkindaki Kanun'a göre çalistirilan koruma bekçileri,
· ücretli ve sürekli olarak ev hizmetlerinde çalisanlar,
Kamu sektörüne ait tarim ve orman islerinde ücretle çalisanlar,
· özel sektöre ait tarim ve orman islerinde ücretle ve sürekli olarak çalisanlar,
· Tarim sanatlarina ait islerde çalisanlar,
· Tarim isyerlerinde yapilan ve tarim islerinden sayilmayan islerde çalisanlar,
· Tarim isyeri sayilmayan isyerlerinin park, bahçe, fidanlik vb. İslerinde çalisanlar,
Kimler issizlik sigortasi kapsami disindadir?
506 sayili Sosyal Sigortalar Kanununun, 3 üncü maddesinde belirtilen sigortali sayilmayanlar,
· Tarim islerinde çalisanlar (Kamu sektörüne alt tarim ve orman islerinde ücretle, özel sektöre ait tarim ve orman islerinde ücretle ve sürekli olarak, tarim sanatlarina ait islerde, tarim isyerlerinde yapilan ve tarim islerinden sayilmayan islerde, tarim isyeri sayilmayan isyerlerinin park, bahçe, fidanlik vb. İslerinde çalisanlar hariç)
-Isverenin ücretsiz çalisan esi,
-Ayni konutta birlikte yasayan ve üçüncü dereceye kadar (üçüncü derece dahil) olan hisimlar arasinda ve aralarinda disaridan baska kimse katilmayarak konut içinde yapilan islerde çalisanlar,
-Ev hizmetlerinde çalisanlar (ücretle ve sürekli
olarak çalisanlar hariç)
-Askerlik hizmetlerini yapmakta olanlar,
-ülkelerinde sigortali olan yabancilar,
-Meslek okullarinda pratik egitim yapan ögrenciler,
-Cezaevlerindeki atölyelerde çalisan mahkumlar,
-Rehabilitasyon tedbirlerine katilan hastalar,
-Herhangi bir isverene bagli olmaksizin kendi nam ve hesabina çalisanlar,
-Köy sinirlari içersinde kendi ihtiyaçlari için yapilan insaat islerinde çalisanlar,
· Herhangi bir sosyal güvenlik kurulusundan yaslilik ayligi alip da sosyal güvenlik destek primi ödeyerek ya da ödemeksizin çalisanlar,
· 506 sayili Kanunun 85 inci maddesine göre istege bagli sigortalilar,
· 506 sayili Kanunun 86 nci maddesine göre topluluk sigortasina tabi sigortalilar,
· 506 sayili Kanunun Geçici 20 nci maddesi kapsaminda olmakla birlikte memur statüsünde çalisanlar,
· 506 sayili Kanunun Ek-10 uncu maddesine göre, bir veya birkaç isveren tarafindan çalistirilan film, tiyatro, sahne, gösteri, ses ve saz sanatçilari, müzik, resim, heykel, dekoratif ve benzeri diger ugraslari içine alan bütün güzel sanat kollarinda çalisanlar, düsünür ve yazarlar,
· 506 sayili Kanunun Ek-13 üncü maddesine göre, 1593 sayili Umumi Hifzissihha Kanununda belirtilen genel kadinlar,
· 2925 sayili Tarim Isçileri Sosyal Sigortalar Kanununun 2 nci maddesinde belirtilen istege bagli sigortalilar,
· 657 sayili Devlet Memurlari Kanununa göre sözlesmeli personel statüsünde çalisanlar,
· 926 sayili Türk Silahli Kuvvetleri Personel Kanununa göre sözlesmeli personel statüsünde çalisanlar,
· 3269 sayili Uzman Erbas Kanununa göre sözlesmeli personel statüsünde çalisanlar,
· 3466 sayili Uzman Jandarma Kanununa göre:. Sözlesmeli personel statüsünde çalisanlar,
· 2802 sayili Hakimler ve Savcilar Kanununa göre sözlesmeli personel statüsünde çalisanlar,
· 2547 sayili Yüksek ögretim Kanununa göre sözlesmeli personel statüsünde çalisanlar,
· 2914 sayili Yüksek ögretim Personel Kanununa göre sözlesmeli personel statüsünde çalisanlar,
· 233 ve 399 sayili Kanun Hükmünde Kararnameler ile 190 sayili 'Kanun Hükmünde Kararnameye tabi kamu kurum ve kuruluslarinin teskilat kanunlarindaki hükümlere göre sözlesmeli personel statüsünde çalisanlar,
· 657 sayili Devlet Memurlari Kanununa göre geçici personel statüsünde çalistirilanlar,
· 5590 sayili "Ticaret ve Sanayi Odalari, Ticaret Odalari, Sanayi Odalari, Deniz Ticaret Odalari,
Ticaret Borsalari, Türkiye Ticaret Sanayi Deniz Ticaret Odalari ve Ticaret Borsalari Birligi" Kanunu kapsaminda çalisan sözlesmeli ve geçici personel ile hizmetliler.
· Yil içinde ortalama 3-4 ay çalisan geçici/mevsimlik orman isçileri issizlik sigortasindan faydalanabilecek midir?
· Kanunda, issizlik sigortasi kapsaminda olduklari belirtilen sigortalilarin çalisma sürelerinde çalistiklari ise göre bir ayirim getirilmedigi görülmektedir. Bir yil içinde 3-4 ay gibi kisa süre ile çalisan sigortali isçiler, yilin geri kalan aylarinda baska bir iste sigortali olarak çalisabilmektedirler. Yil içinde kisa süreli çalisan geçici/mevsimlik orman isçileri; Kanunun öngördügü "son üç yil içinde en az 600 gün sigortali olarak çalisip, issizlik sigortasi primi ödemis olmak, isten ayrilmadan önceki son 120 gün içinde prim ödeyerek sürekli çalismis olmak" sartini yerine getirdikleri takdirde Kanunla kendilerine taninan; "issizlik ödenegi, hastalik ve analik sigortasi prim ödemeleri, yeni bir is bulma, meslek gelistirme, edindirme ve yetistirme egitimi" hizmetlerinden yararlanabileceklerdir.
Issizlik Sigortasi Fonu ile Tasarrufu Tesvik Fonu arasinda bir iliski var midir?
· Issizlik Sigortasi Fonu ile Tasarrufu Tesvik Fonu arasinda hiçbir iliski bulunmamaktadir. Isçi ve isverenlere ve dolayisiyla istihdama ilave bir yük getirilmemesi amaciyla, Tasarrufu Tesvik Fonu kaldirilarak issizlik sigortasi yürürlüge konmustur.
· Çalisanlarin, Tasarrufu Tesvik Fonu'nda biriken ana para ve nemalari, Issizlik Sigortasi Fonu'na aktarilacak midir?
· Issizlik sigortasinin 1.6.2000 tarihinde uygulamaya baslamasi ile birlikte, çalisanlardan ve isverenlerden yapilan tasarrufu tesvik kesintilerine son verilmistir.
· çalisanlari Tasarrufa Tesvik Fonu'nda biriken paralarin Issizlik Sigortasi Fonuna aktarilmasi seklinde bir düzenleme kesinlikle söz konusu degildir.
· Kesintilere son verilmesi hiçbir sekilde çalisanlarin müktesep haklarinin geri alinmasi anlamini tasimamaktadir. Çalisanlarin fonda birikmis olan ana para ve nemalari eskiden oldugu gibi emeklilikte ve kanunun öngördügü diger sartlarin yerine getirilmesi halinde hak sahiplerine ödenmeye devam edecektir.
· Issizlik sigortasi uygulamasi ile çalisanlarin Tasarrufu Tesvik Fonunda biriken paralarina hiçbir suretle dokunulmamaktadir.
Hangi büyüklükteki isyerleri issizlik sigortasi kapsamina girmektedir?
Tasarrufu tesvik kesintisi uygulamasinda, sadece 10'dan fazla isçi çalistiran isyerlerinin kapsama alinmis olmasi, kayit disi istihdami tesvik eden bir düzenleme olarak .elestirilmisti. Issizlik sigortasinin kapsamina 10'dan az isçi çalistiran isyerleri de alinmakla bu sakinca ortadan kaldirilmis olmaktadir. Bu yeni düzenleme ile tüm isyerlerinde çalisan isçiler, issizlik sigortasinin korumasi altina girmis bulunmaktadir. Bu nedenle,
10'un altinda isçi çalistiran isverenlere %3 ve yanlarinda çalisan sigortalilara %2 prim oraninda ilave bir prim yükü gelmistir.
Kimler, issizlik sigortasina prim ödeyecektir? Devlet sisteme katkida bulunacak midir?
· Issizlik sigortasi zorunlu olup, 506 sayili Sosyal Sigortalar Kanunun 77 nci ve 78 inci maddelerinde belirtilen prime esas aylik brüt kazançlar üzerinden;
· Sigortali % 2,
· Isveren % 3,
· Devlet %2 oraninda prim ödeyecektir.
Bir baska deyisle, issizlik sigortasi prim ödemelerinde; sadece isçi ve isveren degil, Devlet de bu sisteme her bir sigortali için katkida bulunacaktir. Ayrica, Issizlik Sigortasi Fonu'nun olasi açiklari da Devlet tarafindan karsilanacaktir.
Primler Fon'a hangi süreler içinde aktarilacaktir?
· Sosyal Sigortalar Kurumu (SSK), bir ay içinde tahsil ettigi prim, gecikme zammi, faiz ve cezalari, ayri ayri göstermek suretiyle tahsil edildigi ayi izleyen ayin 15'ine kadar Issizlik Sigortasi Fonu'na aktaracaktir.
· Devlet payi ise, Türkiye Is Kurumu'nca, her ay SSK tarafindan Fon'a aktarilan miktarin beste ikisi oraninda hesaplanarak Hazine Müstesarligindan talep edilecektir. Talep edilen meblag, Hazine Müstesarligi tarafindan talep tarihini izleyen 15 gün içinde Fon'a aktarilacaktir
issizlik sigortasina ödenen primlerin iadesi mümkün müdür?
Isçinin sigortalilik durumunun herhangi bir nedenle sona ermesi durumunda; o ana kadar, isçiden ve isverenden kesilmis bulunan issizlik sigortasi primleri ile Devlet katki payi iade edilmeyecektir. Bu durum, sigortacilik ilkelerinin bir geregidir.
Issizlik sigortasi için sigortalilarin ve isyerlerinin tescil islemi yapilacak midir?
Hayir yapilmayacaktir. Bu Kanun kapsamina girenlerden, 1.6.2000 tarihinde çalismakta olanlar bu
tarihten itibaren; bu tarihten sonra ise girecek olanlar ise, ise basladiklari tarihten itibaren issizlik sigortasi kapsaminda sigortali olacaktir.
· 506 sayili Sosyal Sigortalar Kanununun 8 inci ve 9 uncu maddeleri geregince Sosyal Sigortalar Kurumunca tescili yapilan isyerlerinin ve sigortalilarin ayni zamanda issizlik sigortasi uygulamasinda tescillerinin de yapilmis oldugu kabul edilecektir
Özel emekli sandiklarina tabi olanlar;
506 sayili Sosyal Sigortalar Kanununun Geçici
20 nci maddesi kapsaminda sigortaliliklari saglanan istirakçilerin, 4447 sayili Kanunun 46nci maddesi hükmü geregince issizlik sigortasi kapsaminda olmalari nedeniyle bunlarin çalistirildiklari isyerlerinin Sosyal Sigortalar Kurumunca tescil edilmesi gerekmektedir.
Bunlardan isyeri merkezleri Istanbul'da olan Isverenler, Beyoglu Sigorta Müdürlügü'ne;
Ankara'da olanlar, çankaya Sigorta Müdürlügü'ne ve isyeri merkezlen bu illerin disinda kalan isverenler de, çankaya Sigorta Müdürlügü'ne 4447 Sayili Issizlik Sigortasi Kanununun Uygulanmasina Iliskin l Nolu Teblig ekinde bulunan "Isyeri Tescil Belgesi"ni doldurarak isyeri tescillerini yaptiracaklardir. Bu tescil belgesinin üzerine "Geçici 20 nci maddeye tabi olup, 4447 sayili Kanuna istinaden verilmistir." seklinde bir kase basilacaktir. Özel emekli sandiklarina tabi sigortalilarin 506 sayili Sosyal Sigortalar Kanununa göre tescilleri sözkonusu olmadigindan bunlar için ise giris bildirgesi ve dört aylik sigorta primleri bordrosu alinmayacak, Teblig ekinde bulunan "Issizlik Sigortasi Bildirim Formu"nun ilgili sigorta müdürlüklerine verilmesi yeterli olacaktir.
İssizlik sigortasi primlerinin tahakkuk ve tahsili ne sekilde olacaktir?
Bu konuda 506 sayili Sosyal Sigortalar Kanunun ilgili hükümleri uygulanacaktir. Tahakkuk |ve tahsil SSK tarafindan yapilacaktir.
(01.06.2000 tarihinden itibaren, issizlik sigortasi \prim tahakkukunda aylik kazanç tutan alt sinir 150 Milyon TL, üst sinir 450 Milyon TL 01.08.2000 tarihinden geçerli olmak üzere ise alt sinir 150 Milyon TL, üst sinir 600 Milyon TL'dîr)
Issizlik sigortasi primleri, 506 sayili Sosyal Sigortalar Kanununun 79 uncu maddesi uyarinca yeniden düzenlenen "Aylik Sigorta Primleri Bildirgesi"nin issizlik sigortasi için açilmis olan bölümünde isverence beyan edilecektir.
Isveren, issizlik sigortasi için ayrica dönem bordrosu düzenleyecek midir?
Hayir düzenlenmeyecektir. Isverenin Sosyal Sigortalar Kurumuna verdigi dönem bordrosunda kayitli olan malullük, yaslilik ve ölüm sigortalari prim ödeme gün sayisi ile prime esas kazançlar ayni zamanda sigortalinin issizlik sigortasi prim ödeme gün sayisi ile prime esas kazancini da olusturacaktir. Bu nedenle, isverence issizlik sigortasi için ayrica dönem bordrosu düzenlenmeyecektir.
Ayni isyerinde malullük, yaslilik ve ölüm, sigortasina tabi oldugu halde, issizlik sigortasi kapsami disinda olanlarin da bulunmasi sözkonusu olabileceginden issizlik sigortasi kapsami disinda tutulanlar için ayri dönem bordrosu düzenlenecek ve bu husus bordronun görünür bir yerine "Issizlik Sigortasina Dahil Olmayanlar" seklinde kase basilarak belirtilecektir.
İssizlik sigortasi primleri nereye yatirilacaktir?
Issizlik sigortasi primleri, ilgili sigorta müdürlügünün veznesine veya sigorta primleri için açilmis olan banka hesaplarina yatirilacaktir.
Sigortali Issizlere hangi hizmetler sunulacaktir?
Issizlik ödenegine hak kazanan sigortali issizlere asagida belirtilen hizmetler sunulacaktir;
· Issizlik ödenegi ödenecektir. Bu ödenek, sigortali issizin çalismis oldugu süre ile dogrudan iliskilidir. Sigortali issizler prim ödeme sürelerine göre; en az 180, en fazla 300 gün süre ile issizlik ödenegi alabileceklerdir.
· Issizlerin ödenek aldiklari süre içinde; hastalik ve analik sigortasi primleri, Sosyal Sigortalar Kurumu 'na veya bagli olduklari özel emekli sandiklarina yatirilacaktir. Dolayisiyla; sigortali issizler ve geçindirmekle yükümlü olduklari aile , fertleri, hastalanmalari halinde saglik hizmetlerinden yararlanacaklardir.
· Issizlik ödenegi alan sigortali issizlere, doktor raporu ile istirahatli kilindiklari süre içinde geçici isgöremezlik ödenegi ödenecektir.
· Issizlik ödenegi alan sigortali issizlere, isgücü piyasasi ve mesleki egitim alaninda danismanlik hizmeti verilecektir.
· Meslek gelistirme, edindirme ve yetistirme egitimi verilecektir.
· Issizlik ödenegi alan sigortali issizlere, yeni bir is bulmalarinda yardimci olunacaktir.
· Ahlak ve iyi niyet kurallarina uymayan halleri nedeniyle hizmet akitleri feshedilenler, issizlik ödenegi alabilecekler midir?
· Hayir alamayacaklardir. Isyerinde üretimin ve verimliligin olumsuz etkilenmemesi ve isçinin -çalisirken gerekli hassasiyeti göstermesi için, Isçinin ahlak ve iyi niyet kurallarina uymayan haller nedeniyle isini kaybetmesi hali issizlik ödenegi ödenecek haller arasinda sayilmamistir.
· örnegin: isçinin isveren hakkinda seref ve haysiyeti kirici asilsiz ihbar ve isnatlarda bulunmasi, isçinin, isverenin güvenini kötüye kullanmasi, hirsizlik yapmasi, isverenden izin almaksizin veya hakli bir nedeni olmaksizin ardi ardina iki gün veya bir ay içinde iki defa herhangi bir tatil gününden sonraki isgünü, yahut bir ayda üç isgünü isine devam etmemesi, isçinin yapmakla ödevli bulundugu görevleri kendisine hatirlatildigi halde yapmamasi, isçinin kendi istegi veya savsaklamasi yüzünden isin güvenligini tehlikeye düsürmesi v.b.
· Diger taraftan, isverenin ahlak ve iyi niyet , kurallarina aykiri davranisi dolayisiyla isçinin hizmet akdini feshetmesi halinde ise, isçiye , issizlik ödenegi alma hakki verilmektedir, ;
· örnegin: Isverenin, hizmet akdinin yapildigi sirada bu ahdin esasli noktalarindan biri . Hakkinda gerçege uygun olmayan bilgiler vererek isçiyi yaniltmasi, isçinin veya ailesinden birisinin seref ve namusuna dokunacak sekilde sözler söylemesi ve davranislarda bulunmasi, isçi hakkinda seref ve haysiyet kirici asilsiz agir 1 isnat ve ithamlarda bulunmasi, isçinin ücretini | ödememesi, v.b.
· Hangi durumlarda issizlik ödeneginden yararlanilir?
· 120 günü kesintisiz olmak üzere, son üç yil içinde en az 600 gün süre ile prim ödemis olup da kendi istek ve kusurlari disinda issiz kalanlardan; o
· Hizmet akitleri, ihbar önellerine uygun olarak isveren tarafindan feshedilenler,
· Hizmet akitleri; saglik sebepleri, isverenin kanunda belirtilen ahlak ve iyi niyet kurallarina uymayan davranislari ve isçinin çalistigi isyerinde bir haftadan fazla süre ile isin durmasini gerektirecek zorlayici sebepler nedeniyle bizzat kendileri tarafindan feshedilen sigortali isçiler,
· Saglik sebepleri veya isyerinde isçiyi bir haftadan fazla süre ile çalismaktan alikoyan bir zorlayici sebebin ortaya çikmasi halinde isveren tarafindan hizmet akdi feshedilenler,
· Belirli süreli hizmet akdi ile çalismakta olup da sürenin bitiminde issiz kalanlar .
· Isyerinin el degistirmesi veya baskasina geçmesi, j;kapanmasi veya kapatilmasi, isin veya isyerinin niteliginin degismesi nedenleriyle ^ isten çikarilmis olanlar,
· özellestirme nedeniyle hizmet akdi sona erenler, issizlik ödenegine hak kazanirlar.
· Issizlik ödenegine hak kazananlarin, bu ödenekten faydalanmak üzere Isten Ayrilma Bildirgesi ile birlikte hizmet akdinin feshedildigi tarihi izleyen günden itibaren 30 gün içinde, ISKUR'nun en yakin ünitesine basvurmalari " gerekmektedir.
· isveren, Isten Ayrilma Bildirgesini hangi süre içinde, nereye verecektir?
· Isveren, hizmet akdinin Kanunda öngörülen hallerden birisine dayali olarak feshedilmesi durumunda, örnegi Türkiye Is Kurumunca hazirlanacak üç nüsha Isten Ayrilma Bildirgesini düzenleyerek, 15 gün içinde birini Türkiye Is Kurumuna göndermek, bir nüshasini hizmet akdi feshedilene vermek ve bir nüshasini da isyerinde saklamakla yükümlüdür. İsveren, hangi tarihten itibaren Isten Ayrilma Bildirgesi düzenleyecektir?
· Isten Ayrilma Bildirgesi, 4447 sayili Kanunun 51 inci maddesinde belirtilen hallerden birisine dayali olarak 30.01.2002 tarihinden itibaren hizmet akitleri sona erecek olan sigortalilar hakkinda düzenlenecektir.
· 01.06.2000-29.01.2002 tarihleri arasinda hizmet akitleri feshedilen sigortalilar için bir hak sahipligi söz konusu olamayacagindan, bu tarihler arasinda Isten Ayrilma Bildirgesi düzenlenmeyecek tir.
· Hangi hallerde issizlik ödeneginden yararlanmak mümkün degildir?
· Asagida belirtilen kosullarda, issizlik ödenegine hak kazanilamaz;
· Son 120 günü kesintisiz olmak üzere, issiz kalmadan önceki son üç yil içinde 600 gün süre ile prim ödememis olanlar,
· Hizmet akitlerini kendi istek ve iradeleri ile feshedenler,
· Muvazzaf askerlik görevi nedeniyle hizmet akitleri feshedilenler,
· Herhangi bir sosyal güvenlik kurulusundan yaslilik ayligi alanlar,
· Hizmet akitleri grev, lokavt veya kanundan dogan ödevler nedeniyle askiya alinmis olanlar,
· Ahlak ve iyi niyet kurallarina uymayan halleri nedeniyle hizmet akitleri isverenler tarafindan feshedilmis bulunanlar.
· Issizlik ödenegi ne sekilde hesaplanacak ve nasil ödenecektir? Günlük issizlik ödenegi, sigortalinin son dört aylik prime esas kazançlari dikkate alinarak bulunacak günlük ortalama net kazancinin yüzde ellisi olarak hesap edilecektir
· Bu sekilde günlük olarak hesaplanan issizlik ödenegi aylik olarak her ayin sonunda ödenecektir.
· Kanun geregince, issizlik ödenegi miktarinin asgari ücretin netini geçmesi mümkün degildir.
· Issizlik ödenegi, aylik olarak issiz adina açilacak banka hesabina havale edilecektir. Ilk issizlik ödenegi hak kazanilan tarihi izleyen ayin sonunda ödenecektir. Ol.07.2000 tarihinden itibaren, asgari ücret brüt 118.800.000 TL'ye yükseltilmistir. Bu tarihte belirlenmis olan brüt asgari ücret üzerinden isini kaybeden sigortali issizin issizlik ödenegine hak kazandigi varsayildiginda; asgari ücretten prim ödenmis ise, %50'sini almasi mümkün olacagindan; issizlik ödeneginde aylik tutar 43.461.450 TL olmaktadir. Ayrica, tavandan prim ödemis olanlar için, alinabilecek issizlik ödenegi asgari ücretin netini geçemeyeceginden bugün için en yüksek issizlik ödenegi miktari 86.922.900 TL'dir. |
